Oude Vos terug in Nuenen
Op 4 mei 1836 vestigde de 31-jarige Adriaan Vos uit Bladel zich in Nuenen, hij ging wonen in Berg 40, nu ‘het kostershuisje’. Een jaar later trouwde hij met Geertruida Verspaandonk uit Reusel. Zij zouden hier vijf kinderen krijgen, twee dochters en drie zonen. Adriaan was ‘horologiemaker’, d.w.z. uurwerkmaker. Of hij toen al uurwerken vervaardigde of ze alleen maar maakte/herstelde is niet duidelijk. In 1857 kocht hij Berg 36 en verhuisde dus twee deuren verder. Twee jaar later verscheen in dagblad De Tijd het bericht: “In het dorp Nunen heeft de firma A. Vos en Zonen eene fabriek van torenuurwerken opgerigt, welke door deskundigen met belangstelling wordt bezocht”. Vanaf nu was hij dus zeker vervaardiger van torenuurwerken.

Productie
Zijn drie zonen Jan, Peter en Hendrik waren ook horologiemaker en werkten in het bedrijf. Er kwam een geregelde productie op gang. Hij verkocht torenuurwerken over heel Nederland, met name in Noord-Holland zijn er veel geleverd; het oudste tot nu toe bekende staat in Sijbekarspel en is van 1859. Vos had zijn pr goed op orde: vaak als hij een klok geleverd had, verscheen er enkele maanden later een brief in de krant, meestal De Tijd want die werd door pastoors gelezen, waarin de pastoor of het kerkbestuur de lof stak over het gekochte uurwerk en waarin hij alle collega-pastoors aanraadde om toch vooral ook een klok te kopen bij de firma A. Vos in Nuenen.

Overlijden
In mei 1879 overleed Adriaan, 74 jaar oud en een half jaar later ook zijn vrouw. Jan en Peter en zus Maria Elisabeth namen het bedrijf over, Hendrik was al in 1871 overleden. In 1881 kochten zij Berg 31. Zij sloopten het huis en bouwden op dezelfde plaats een groter huis met fabriek, dit staat er nog. Hier had Bennie Weick later zijn timmerbedrijf. De productie ging gestaag door, in 1889 werd het 65e uurwerk geleverd. Het honderdste uurwerk in 1897 werd verloot, gratis, onder armlastige parochies en kwam terecht in het Limburgse Montfort. Helaas is dit in de oorlog verloren gegaan.

Uurwerk in Nuenen?
In 1890 overleed Jan Vos, ongehuwd. In 1906 werd het laatste uurwerk geleverd aan een klooster in Paramaribo, Suriname. Peter overleed in 1917 ook ongehuwd en zijn zus Maria in 1919. Daarmee kwam een definitief einde aan de firma. Er is niets bewaard gebleven, geen archief, geen boekhouding en ook is niet bekend of iemand de inboedel van de uurwerkmakerij overgenomen heeft. Of in de Nuenense kerk ook een ‘Vos’ gestaan heeft, is niet bekend. Je zou dat wel verwachten, de kerk is gebouwd in de tijd dat de firma Vos tot volle bloei gekomen was, maar er is, ook in het parochiearchief niets van te vinden. Hetzelfde geldt voor de klok in het toen nieuwe gemeentehuis, de buurman van Vos, nu Vincentre. Hiervan is niet zeker dat het een Vos-uurwerk is.

Zo was er in Nuenen niets over van het bedrijf dat onder kenners toch zeer bekend was.

Tot voor kort……Vorige maand heeft de heemkundekring dankzij de Stichting Cultuurfonds Nico en Zingra Nagtegaal-Geerts een origineel Vos-uurwerk kunnen kopen. Dit zal t.z.t. aan de gemeente aangeboden worden en in het Klooster worden geplaatst. Tot die tijd staat het in de bezoekershal van het gemeentehuis en mag daar door iedereen gezien worden.

Ondertussen zoek ik naarstig verder naar nog meer “Vossen”, veertig heb ik er al gevonden, waar zijn die andere zestig?

Louis Bressers

 

 

 

Een trotse Peter Vos bij zijn honderdste uurwerk